Σωστή και Έγκαιρη Διαχείριση Περιστατικών Σωματικά Κακοποιημένων Παιδιών

Επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η σωματική κακοποίηση είναι το συχνότερο είδος κακοποίησης στην παιδική ηλικία. Τα σωματικά κακοποιημένα παιδιά μπορεί να εξετασθούν από κάθε ειδικότητας επαγγελματία υγείας και να έχουν σαφή ιατρικά ευρήματα. Από τη μία η σωματική κακοποίηση επιφέρει σημαντικούς κινδύνους για τη σωματική ακεραιότητα, ή ακόμη και τη ζωή, του παιδιού, από την άλλη η έγκαιρη παρέμβαση δρα προστατευτικά για όλη την οικογένεια.

Δεδομένου ότι στην Ελλάδα υπάρχουν ελάχιστοι ιατροί που ειδικεύονται στην αντιμετώπιση κακοποιημένων παιδιών, το ΕΛΙΖΑ δημιούργησε μία πολυεπίπεδη συνεργασία με τη Β’ Παιδιατρική Κλινική ΕΚΠΑ, ώστε να αντιμετωπιστεί η βασική αυτή έλλειψη.

Η συνεργασία στηρίχθηκε στους κάτωθι στρατηγικούς άξονες:

Α. Δημιουργία δικτύου εξειδικευμένων ιατρών σε όλη την Ελλάδα & εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας πρώτης γραμμής

Μετά από στενή συνεργασία και καθοδήγηση από κορυφαίους επιστήμονες των Ιατρικών σχολών των Πανεπιστημίων Yale και Iowa της Αμερικής αναπτύξαμε ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης με θέμα τη διαχείριση περιστατικών σωματικά κακοποιημένων παιδιών, για μία ομάδα ιατρών από όλες τις Πανεπιστημιακές παιδιατρικές κλινικές της χώρας. Το περιεχόμενο του προγράμματος διαμορφώθηκε σε οκτώ ολοκληρωμένα σεμινάρια 6 ωρών, όπου μέχρι σήμερα έχουν επιμορφωθεί 1.220 επαγγελματίες, κυρίως ιατροί, σε όλη την Ελλάδα.

Β. Αναδρομική έρευνα για το φαινόμενο της σωματικής κακοποίησης παιδιών

Κομβικό σημείο της πρωτοβουλίας αποτελεί η διενέργεια αναδρομικής έρευνας για τα έτη 2014 – 2015, που πραγματοποιήθηκε στο Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού».  Από το σύνολο των 35.273 παιδιών που νοσηλεύθηκαν κατά τη διετία αυτή, μελετήθηκαν 161 φάκελοι παιδιών με επιβαρυμένο κοινωνικό ιστορικό ή/και σοβαρό τραυματισμό. Τα κύρια ευρήματα είναι:

  • H μέση ηλικία των παιδιών με πιθανή σωματική κακοποίηση ήταν 7.7 έτη, σε αντίθεση με επιδημιολογικά δεδομένα των ΗΠΑ, όπου η πλειονότητα των περιστατικών σωματικής κακοποίησης αφορά παιδιά ηλικίας κάτω των 3 ετών.
  • Τα βρέφη είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα σωματικής κακοποίησης, στοιχείο σύμφωνο με τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα για την ευαλωτότητα των βρεφών στη σωματική κακοποίηση.
  • 1 στα 3 εγκαύματα θα μπορούσε να είχε προληφθεί με καλύτερη εκπαίδευση των γονέων/φροντιστών για την αποφυγή ατυχημάτων λόγω αμέλειας.

 

Γ. Πρωτόκολλο αναγνώρισης & διαχείρισης παιδιών με υποψία σωματικής κακοποίησης

Στο πλαίσιο του προγράμματος αναπτύχθηκε ένα Πρωτόκολλο, δηλαδή μία εύχρηστη τυποποιημένη διαδικασία που μπορεί να εφαρμοστεί στα Νοσοκομεία για την αξιολόγηση της πιθανότητας  σωματικής κακοποίησης. Το Πρωτόκολλο συμβάλλει:

  • σε αυξημένη εγρήγορση των επαγγελματιών υγείας, άρα και έγκαιρη ανίχνευση παιδιών με υποψία σωματικής κακοποίησης
  • κατάλληλο εργαστηριακό έλεγχο και διαχείριση του ύποπτου περιστατικού με άμεση ενεργοποίηση του μηχανισμού προστασίας του παιδιού
  • δυνατότητα ανίχνευσης της κακοποίησης πριν υποστεί το παιδί μη αναστρέψιμη σωματική και ψυχική βλάβη
  • δυνατότητα ενίσχυσης της οικογένειας και διατήρηση της δομής της, αποφεύγοντας την ιδρυματοποίηση του παιδιού

To Πρωτόκολλο έχει ήδη υιοθετηθεί από 5 Νοσοκομεία της Ελλάδας, ενώ στόχος μας είναι να υιοθετηθεί μέσα στην επόμενη πενταετία από όλα τα Νοσοκομεία της χώρας.

Τα επόμενα βήματα του Προγράμματος περιλαμβάνουν την υλοποίηση αντίστοιχων επιμορφωτικών σεμιναρίων για τη διαχείριση περιστατικών σεξουαλικά κακοποιημένων παιδιών.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΛΙΖΑ, καθώς και όλη η επιστημονική ομάδα ευχαριστούν θερμά τις εταιρείες και τους οργανισμούς που από την πρώτη στιγμή πίστεψαν στη δυναμική του προγράμματος και το υποστήριξαν θερμά:

Μέγας Χορηγός – Όμιλος Εταιρειών ΟΤΕ

Χορηγός – Πρεσβεία των Η.Π.Α. στην Αθήνα

Υποστηρικτές – Aegean Airlines, Microsoft Hellas, The Fulbright Foundation in Greece